Ruim één op de zes studenten in de lerarenopleidingen is dit schooljaar ouder dan 40. Nooit eerder was hun aandeel zo groot. ‘Veel mensen begonnen in de pandemie na te denken over een carrièreswitch. We zien ook dat minder 18-jarigen leraar willen worden. Na het secundair zijn ze het onderwijs een beetje beu.’ Bijna vier op de tien leerkrachten in spe zijn ouder dan 25
Studenten in de Vlaamse lerarenopleidingen worden almaar ouder, blijkt uit de oktobertellingen van de Vlaamse Hogescholenraad, het officieel overleg- en adviesorgaan van de hogescholen. Dit academiejaar zijn 25.202 mensen ingeschreven die voor de klas willen staan in het kleuter-, lager of secundair onderwijs – ruim 5 procent meer dan vorig jaar. Van hen zijn net geen vier op de tien (38,1%) ouder dan 25 jaar, ruim één op de zes (13,2%) is zelfs ouder dan 40 jaar. Dat is een record. Hun aantal groeit ook snel. Vijf jaar geleden, in 2020-2021, was nog minder dan 30 procent van de leerkrachtstudenten ouder dan 25 jaar. Tegenover het academiejaar 2024-2025 is het aantal 25-plussers bijna drie keer sneller gegroeid dan de groep jonger dan 25. Het aantal 40-plussers nam ruim vier keer sneller toe dan de groep generatiestudenten (die voor het eerst een opleiding volgen) en jongeren in de lessen. Het aandeel oudere studenten ligt bovendien gevoelig hoger in de onderwijsopleidingen dan in andere richtingen aan Vlaamse hogescholen. Over alle richtingen heen is net geen 18 procent van alle studenten 25 of ouder. Iets meer dan 4,2 procent is ouder dan 40 jaar. Alleen in richtingen in de gezondheidszorg, muziek- en podiumkunsten en audiovisuele en beeldende kunsten is meer dan een vijfde ouder dan 25 jaar.
Werkzekerheid
Professor Ruben Vanderlinde, die aan de Universiteit Gent onder zoek doet naar de lerarenopleiding, somt meerdere redenen op voor de stijging – die ook zichtbaar is in de universitaire lerarenopleidingen. Zo is het aantal zij-instromers fors gestegen door het lerarentekort, dat tot werkzekerheid leidt. Ook de maatregelen van de Vlaamse regering om het tekort op te lossen hadden een impact. Zo kunnen zij-instromers onder bepaalde voorwaarden tot 15 jaar anciënniteit meenemen uit de privésector, zodat ze niet met een startersloon beginnen. ‘Die tendens speelt in alle Europese landen’, zegt Vanderlinde. ‘Tegelijk zijn de opleidingen een stuk flexibeler geworden. Vroeger focusten ze vooral op de klassieke 18-jarige student, nu bieden ze ook trajecten aan die gecombineerd kunnen worden met werk en gezin.’ Volgens Vanderlinde kiezen studenten op oudere leeftijd vaak voor de lerarenopleiding omdat ze iets willen betekenen voor jongeren, of omdat ze op zoek zijn naar een betere work-life balance . ‘Al die zaken spelen mee. Het leidt ertoe dat het onderwijs voor sommige mensen in een bepaalde periode in hun leven een aantrekkelijke sector is.’
Uit de horeca
Katelijne Van der Pas, hoofd leraren opleiding voor Geel, Turnhout en Vorselaar aan de Thomas More-hogeschool, zag na de coronapandemie het aantal oudere studenten fors toenemen. ‘Veel mensen die in de horeca en bepaalde bedrijven werkten, zijn toen beginnen na te denken over een carrièreswitch’, zegt ze. ‘Ook merken we dat minder 18-jarigen leraar willen worden. Na het secundair zijn ze het onderwijs een beetje beu.’ Door het lerarentekort zien directeurs zich vaak genoodzaakt ook zij-instromers zonder pedagogisch diploma aan te werven, om toch maar iemand voor de klas te zetten. Maar onderzoek toont aan dat wie wel zo’n opleiding gevolgd heeft, veel minder snel het onderwijs verlaat. ‘Het onderwijs wordt vaak onderschat. Het is niet omdat je een goede IT-manager bent of gepassioneerd bent dat je automatisch ook een goede leraar bent’, zegt onderwijsspecialist Wouter Duyck. ‘Leraar zijn is een ambacht, een stiel. Zeker gezien de dramatische cijfers over de kwaliteit van ons onderwijs is het belangrijk dat leerkrachten een goede opleiding rond klasmanagement en didactiek volgen.’
Grote meerwaarde
Met een lerarenopleiding op zak kunnen oudere starters een grote meerwaarde zijn voor ons onderwijs, is in de sector te horen. ‘Ze hebben vaak al een carrière achter de rug en bezitten een zekere maturiteit’, zegt Duyck. ‘Als het gaat om hoogopgeleiden, hebben ze soms een sterker profiel dan schoolverlaters. Maar ook in het praktijk- en beroepsgericht onderwijs zijn scholen vaak heel blij met lassers en schrijnwerkers die de juiste vaardigheden en ervaring naar de schoolbanken meebrengen.’ Volgens Van der Pas leidt de stijgende groep oudere studenten er wel toe dat lerarenopleidingen een grote spreidstand moeten aanhouden, met aan de ene kant de klassieke driejarige trajecten voor 18-jarigen, en aan de andere kant een scala aan verkorte trajecten voor zij-instromers, of leerkrachten in opleiding. ‘Met de weinige middelen die we hebben, komt het er vaak op aan creatief te zijn en de essentie aan te bieden aan de verschillende doelgroepen.’
Olaf Verhaeghe en Floor Eelbode
Verschenen in De Tijd, 19 november 2025, PDF
