Kinderen hoeven niet per se hun best meer te doen, en dat kan schadelijk zijn

Generaties Vlamingen zijn opgegroeid met de mantra dat ze vooral ‘hun best moeten doen’. Die slagzin klinkt vandaag heel wat minder luid. Ouders willen vooral dat hun kind gelukkig is, los van wat het presteert. Wat is er gebeurd?

Hard je best doen, dat is geen prioriteit meer voor Vlaamse jongeren. Dat zei OESO-topman Dirk Van Damme gisteren in deze krant. Het staat ook zwart op wit in de jongste PISA-studie waarbij de kwaliteit van het onderwijs in alle OESO-lidstaten wordt onderzocht. Vlaanderen bengelt helemaal onderaan het lijstje van de 72 landen als het gaat over prestatiemotivatie. Bijna nergens anders zijn jongeren zo weinig gemotiveerd om goede schoolresultaten te halen.

Een immens probleem, zegt professor cognitieve psychologie Wouter Duyck (UGent), die een verband ziet met dalende kwaliteit van het Vlaamse onderwijs in diezelfde PISA-studie. “Wij moeten het in Vlaanderen hebben van onze kenniseconomie. Dan hebben we nu ook jongeren nodig die later uitvindingen gaan doen, patenten gaan aanvragen. Wie gaat dat doen? In

2003 hoorde een op de drie jongeren nog bij de absolute top op het vlak van wiskunde. In 2015 was dat nog maar een op de vijf.”

De grote boosdoeners, volgens Duyck? De opinie- en beleidsmakers die steeds focussen op gelijkheid in het onderwijs en weinig tot geen aandacht hebben voor de toppresteerders. De scholen, die steeds minder prestatiegericht werken, examens bannen en cijfers vervangen door bloemetjes of smileys.

Doorgeslagen slinger

En niet te vergeten de ouders. “Ze willen vandaag dat hun kind vooral gelukkig is. Het hoeft daarom niet goed te presteren. Een compleet foute tegenstelling is dat. Want wie zegt dat een kind ongelukkiger zou worden wanneer het wat druk ervaart? Uit de PISA-studie blijkt net dat de jongeren die aangeven het gelukkigst te zijn, uit landen komen waar de prestatiemotivatie hoog scoort. We moeten geen uitgeperste citroenen afleveren zoals in Aziatische landen, ik pleit niet voor strafstudie voor kinderen die 5 procent achteruit zijn gegaan op hun rapport.”

Maar we zitten verdorie op het allerlaagste niveau. Dan mogen we de druk echt wel een beetje opvoeren.

Kinderpsychologe Klaar Hammenecker is daar niet helemaal van overtuigd. Vooral omdat ze in haar praktijk ziet hoe een belangrijke groep jongeren nog steeds kraakt onder de prestatiedruk. Maar dat kinderen minder te horen krijgen dat het belangrijk is dat ze hun best doen, dat ziet ze eveneens dagelijks. Faalt een kind, dan hoort ze geen ouder meer beweren dat het kind dan maar een tandje had moeten bijsteken. Het is altijd de schuld van de school, van een vriendje of een leraar. “Ouders vandaag willen hun kinderen onvoorwaardelijk graag zien, zonder hen het gevoel te geven dat ze eerst moeten voldoen aan een checklist.”

Vaak ondervonden die ouders die druk wel van hun ouders en willen ze het anders aanpakken, gedeeltelijk is het ook een reflectie van onze maatschappij, meent Hammenecker. “Het zijn ouders die zelf worstelen met de uitdagingen van vandaag en botsen op burn-outs. Daar willen ze hun kinderen voor behoeden.”

Het voordeel is dat een groep jongeren zo “wordt bevrijd van het moeten”, noemt Hammenecker het. Want dat steeds meer jongeren kampen met psychologische problemen valt niet te ontkennen, dat prestatiedruk daar een oorzaak van is evenmin.

Maar wat als dat leidt tot jongeren die de schuld altijd elders gaan zoeken? Of jongeren die alleen nog keihard willen gaan voor hun dada’s, maar die niet meer te motiveren zijn voor iets wat ze niet graag doen? Dan is de slinger te ver doorgeslagen, meent de kinderpsychologe. “Ik had deze week ouders in mijn praktijk met een vierjarig kind met een koemelkallergie dat verging van de jeuk. Toch dronk dat kind nog steeds elke dag koemelk. Want ze drinkt dat zo graag, zeggen die ouders. Tja. Het kan echt geen kwaad als ouders zich af en toe wat kritischer gaan opstellen ten opzichte van de wensen van hun kind.”

(Ann van Den Broek, Verschenen in De Morgen, 15 september 2017, pdf)

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterEmail this to someoneBuffer this pageShare on LinkedIn0Share on Google+0Print this page

Comments are closed.

Post Navigation